چرا مراقبتهای بعد از عمل بینی اهمیت دارند؟
بسیاری از مراجعهکنندهها بر این باورند که حضور پزشک در اتاق عمل بخش اصلی جراحی میباشد، اما در واقعیت اینطور نیست، بلکه مراقبتهای بعد از عمل جراحی بینی نیمی از مسیر رسیدن به نتیجه مطلوب است. در واقع جراح در اتاق عمل ساختار بینی را تغییر میدهد و این شما هستید که با رعایت مراقبتها، اجازه میدهید که این تغییرات به درستی تثبیت شوند.
اهمیت این مراقبتها را میتوان به چهار قسمت تقسیم کرد:
1. کنترل میزان ورم:
بعد از جراحی بینی بدن واکنش طبیعی خود را با ایجاد ورم روی بینی و صورت نشان میدهد. رعایت نکردن مراقبتها مانند استفاده نادرست از کمپرس سرد، رعایت نکردن رژیم غذایی و استفاده زیاد از نمک و … باعث طولانی شدن مدت زمان دوره ورم میشود.
2. پیشگیری از عوارض جانبی و عفونت:
رعایت نکاتی که بعد از عمل تأکید شده مانند استفاده از پمادها و داروها از بروز عفونتها، خونریزی و ایجاد زخم جلوگیری میکند.
3. تثبیت ساختار جدید و رسیدن به فرم مطلوب:
هر گونه ضربه یا انجام فعالیتهای سنگین در ماههای اول میتواند باعث جابهجایی این ساختار شود.
4. تسریع در روند ترمیم بافتها:
مراقبت های صحیح مانند تغذیه مناسب، استراحت کافی و مدیریت استرس سطح اکسیژن رسانی به بافتها را بهبود میباشد. این امر باعث ترمیم سریع زخمها میشود.
ساعات اولیه بعد از جراحی بینی
- وضعیت بیمار بعد از بیهوشی
بلافاصله بعد از خروج از اتاق عمل امکان دارد دچار سرگیجه و حالت تهوع شوید. در این مرحله تیم پزشکی علائم حیاتی را چک میکند تا اطمینان حاصل کند که شرایط شما در محدوده نرمال قرار دارد. آرامش شما در این لحظه بخشی از ریکاوری به حساب میآید.
- استراحت و وضعیت قرارگیری در منزل
بعد از جراحی بینی وضعیت قرار گیری سر بعد از عمل باید به حالت نیمه نشسته ( دو بالشت زیر سر ) باشد. اینکار باعث میشود که فشار خون در ناحیه بینی کاهش یافته و از افزایش التهاب جلوگیری میکند.
- ضرورت حضور همراه یا مراقب
به دلیل تأثیرات بیهوشی و احتمال ضعف بدنی، حضور یک فرد به عنوان همراه برای شما مخصوصاً در ساعات اولیه بعد از عمل و برای بازگشت به خانه الزامی است.
نحوه خوابیدن بعد از عمل بینی
نحوه خوابیدن بعد از عمل جراحی بینی دارای نکاتی متعددی میباشد که در همان روز اول توسط پرستار پس از عمل به زیباجو آموزش داده میشود و همچنین بر اهمیت آن تأکید میکند.
برای بالا نگه داشتن سر و کاهش ورم بینی در این مرحله، میتوان چندین بالشت را به طور همزمان زیر سر قرار داد و یک تکیهگاه برای پشت خود درست کرد که به حالت نیمه نشسته برای خواب قرار بگیرد.
تا زمانی که پزشک شما اجازه دهد، باید از خوابیدن به پهلو و روی شکم خودداری کنید.
برای جلوگیری از چرخیدن ناخواسته در حین خواب بالشتهایی را کنار خود قرار دهید که فضا برای شما محدود شود و توان چرخیدن در خواب و تکان بیش از اندازه را نداشته باشید.
توصیه میشود که به مدت حداقل 3 تا 4 هفته پس از عمل جراحی بینی به پشت بخوابید. این مدت زمان معمولا کافیست تا ساختار بینی تثبیت شود.
نکاتی که باید در خصوص خوابیدن بعد از عمل جراحی بینی رعایت کنید :
- زاویه سر خود را به حالت ۴۵ درجه قرار دهید.
- از بالشت با جنس پر که احتمال ایجاد حساسیت دارند استفاده نکنید.
- روبالشتی خود را هر روز تعویض کنید تا آلودگی به ناحیه جراحی وارد نشود.
تغذیه مناسب بعد از جراحی بینی
سبزیجات
گروه اول:
( کربوهیدرات پایین)
بروکلی، کاهو، کلم، خیار، کرفس، گل کلم، جوانه ها، شاهی، اسفناج
گروه دوم :
لوبیاسبز، چغندر، پیازچه، بادمجان، پیاز، تره، فلفل قرمز، کدوتنبل، جعفری، شلغم، لبو
گروه سوم:
(کربوهیدرات بالا)
هویج، نخود فرنگی، کدو حلوایی، سیب زمینی شیرین
میوه ها
گروه اول:
( کربوهیدرات پایین)
ملون ها، هندوانه، طالبی، توت فرنگی
گروه دوم:
زرد آلو، شاتوت، زغال اخته، هلو، کیوی
گروه سوم:
سیب، بلوبری، انگورها، انار، گلابی
گروه چهارم:
( کربوهیدرات بالا)
موز، انجیر، آناناس، پاپایا، انبه، آلو
آناناس حاوی آنتی اکسیدانی به نام بروملین و پاپایا حاوی آنتی اکسیدانی به نام پاپائین هستند، این دو از موثرترین مواد مغذی برای کاهش تورم و کبودی هستند.
غلات و حبوبات
مصرف حبوبات پخته مانند لوبیا، عدس و لپه در طول روز توصیه میشود.
استفاده از کینوا، برنج قهوه ای، جو چاودار، بلغور جودوسر و نان جو توصیه میشوند.
روغن ها
استفاده از روغن کنجد، کانولا، آفتابگردان و کتان بسیار مفید است.
پروتئین ها
استفاده از ماهی مخصوصا ماهیهای آبهای آزاد : سالمون، قزل آلا، ساردین، تون، حلوا، زبیده به علت سطوح بالای امگا ٣ پرچربی های مفید بسیار توصیه میگردد.
استفاده از گوشت سفید ماکیان مانند مرغ، بوقلمون، شترمرغ و… در حد نرمال مجاز است.
مصرف تخم مرغ، تخم بلدرچین و …اگر از انواع ارگانیک و محلی باشد میتواند منبع بسیار مناسبی برای تامین پروتئین روزانه بدن باشد.
مایعات و نوشیدنی ها
در هفته اول بعد از عمل جراحی بینی حداقل ۲ تا ۲/۵ لیتر آب روزانه استفاده کنید. از دمنوش ها و چای گیاهی در حد متعادل میتوانید استفاده کنید.
آجیل ها
مصرف دانه های روغنی ( گردو ، فندق، پسته و …) در حد متعادل منعی ندارند.( میتوان همراه سالاد مصرف کرد)
ادویه جات
به جز ادویه های تند و نمک باقی ادویه جات و سبزی های معطر منعی برای مصرف ندارند. مصرف روزانه زردچوبه و زنجبیل به علت سطوح بالای آنتی اکسیدانی و ویتامین ث بسیار توصیه میگردد.
غذاهای ممنوعه
- تا حد امکان سبزیجات را خام مصرف نکنید، کمی بخارپز کنید تا زودتر و راحتتر هضم شود. تا حد امکان از مصرف گوجه فرنگی و سیبزمینی خودداری کنید چون باعث تشدید التهاب میشود.
- در مصرف میوه زیاده روی نکنید چون که قند بالایی دارند و که باعث التهاب و زمانبر شدن روند ترمیم بافتها میشود.
- استفاده از برنج و فرآورده های حاوی آن ( فرنی، شیر برنج، رایس کیک و …) خودداری کنید.
- استفاده از فرآوردههای حاوی گندم و آرد گندم، ذرت و آرد یا نشاسته ذرت ، غلات صبحانه توصیه نمیشوند.
- غذاهای دریایی با پوسته سخت ( میگو، صدف ها، خرچنگ) بعلت التهابی و آلرژیک بودن و ماهیهای پرورشی توصیه نمیشوند.
- مصرف گوشت گاو و گوسفند و همچنین احشا داخلی آنها( کله پاچه، جگر، قلوه ،دل و..) بعلت سطوح بالای آراشیدونیک اسید توصیه نمیشود.
- از مصرف آبهای معدنیِ آب گازدار ِ قهوه و فرآورده های آن، نوشیدنی های انرژی زا اکیدا خودداری کنید.
- مصرف مقادیر بالای آبمیوه چه طبیعی چه شرکتی به هیچ عنوان توصیه نمیگردد و در روزهای اولیه پس از جراحی مصرف مایعات داغ و مصرف مایعات یخ زده و سرد توصیه نمیشود.
- بادام زمینی و فرآورده های آن توصیه نمیشوند.
- نکته بسیار مهم برای رژیم غذایی که باید توجه داشته باشید، تا 2 ماه بعد از پس از عمل باید رژیم غذایی رعایت شود.
نقش نمک در افزایش ورم
نمک باعث احتباس آب در بدن میشود و همین موضوع باعث افزایش تورم ناحیه بینی میشود و حتی مدت آن را طولانیتر میکند. همچنین استفاده زیاد از نمک بعد از عمل جراحی بینی ممکن است فشار خون را بالا برده و خطر خونریزی را بیشتر کند.
داروهای بعد از عمل بینی
پس از جراحی بینی ممکن است پزشک داروهایی را برای شما تجویز کند که باعث کاهش درد، پیشگیری از عفونت و کمک به روند بهبود شما میشود.
مسکنها
برای کنترل درد در روزهای اول پس از عمل جراحی بینی تجویز میشود.
آنتیبیوتیکها
برای کاهش احتمال عفونت و محافظت از محل جراحی دکتر برای شما آنتیبیوتیک تجویز میکند و باید طبق دستورات پزشک تا پایان دوره مصرف شوند.
اسپریها و پمادهای تجویزشده
برای کاهش خشکی مخاط بینی، کمک به تنفس بهتر و مراقبت از بخیهها و زخمها استفاده میشوند.
نحوه شستوشوی صورت و حمام کردن بعد از جراحی بینی
زمان مناسب حمام
بعد از جراحی بینی بهتر است تا ۷۲ ساعت اول از استحمام خودداری کنید تا از احتمال وارد شدن فشار و عفونت به بینی جلوگیری کنید. بعد از این مدت میتوانید به آرامی سر و بدن خود را بشویید، اما باید از شستشوی مستقیم بینی وصورت خودداری کنید.در ادامه به نکات مهمی که باید در حین استحمام رعایت کنید اشاره میکنیم:
- باید توجه داشت که نباید در معرض بخار داغ حمام قرار بگیرید.
- فقط گردن به پایین خیس شود.
- گچ و چسب بینی اصلا خیس نشود.
- آب خیلی داغ نباشد.
- زمان حمام کوتاه باشد.
- برای شستن موها بهتر است مثل حالت شستوشو در آرایشگاه سر به عقب باشد.
- خیس شدن گچ و چسب روی بینی میتواند روی فرم و محافظت آن تأثیرگذار باشد، پس در روزهای اول مراقبت خیلی مهم است.
نکته بسیار مهم که که خیلی باید به آن توجه داشت افرادی که با استفاده از غضروف دنده عمل شده اند باید حتما بعد از حمام با استفاده از سشوار بخیه دنده را کامل خشک کنند.
مراقبت از بخیهها بعد از جراحی بینی
تا زمان کشیدن کشیدن بخیههای بینی لازم است به یک سری نکات مراقبتی مهم توجه کرد تا مشکلی رخ ندهد. در ادامه به تعدادی مراقبتهای بخیه بعد از جراحی بینی اشاره کردهاند:
- از دستکاری، کنجکاوی و کندن بخیهها خودداری کنید.
- تا زمان کشیدن، بخیهها را خشک نگه دارید.
- مراقب تمیزی بخیهها باشید.
- در صورت مشاهده خونریزی و قرمزی و التهاب بلافاصله با پرستار بعد از عمل خود ارتباط برقرار کنید.
- به هیچ وجه فین نکنید، چون باعث باز شدن بخیهها میشود.
- با دهان باز عطسه کنید تا به بخیهها فشار وارد نکند.
- از خندیدن شدید خودداری کنید.
- به هیچ وجه از گوش پاککن برای تمیز کردن داخل بینی استفاده نکنید.
- حتماً از پمادی که توسط دکتر تجویز شده برای بخیهها استفاده کنید.
چسب بینی و اهمیت آن
نحوه عملکرد چسب
چسب زدن بینی بعد از عمل جراحی به دلایل مختلفی انجام میشود که این دلایل عبارتند از:
- کاهش تورم
- فرم دهی بینی
- چسبیدن پوست به استخوانهای زیرین
نحوه چسب زدن صحیح بعد از برداشتن گچ بینی داخل مطب توسط دکتر آموزش داده میشود.
مدت زمان استفاده از چسب
معمولاً چسب بینی چهار هفته استفاده میشود، بسته به نوع بینی و میزان ورم. قبل از زدن چسب جدید، حتماً باقیمانده چسب قبلی را با شوینده ملایم و بدون فشار تمیز کنید تا پوست تحریک نشود و چسب بهتر اثر کند. رعایت ملایمت در این مرحله بسیار مهم است تا به ساختار در حال ترمیم بینی آسیبی وارد نشود.
اشتباهات رایج هنگام چسب زدن
- استفاده از چسبهای نامناسب و غیر پزشکی
- کشیدن بیش از حد پوست هنگام چسباندن
- قرار دادن چسب با فشار و زاویه نادرست
- تعویض نکردن به موقع چسب و باقی ماندن آلودگی زیر آن
- چسب زدن روی پوست مرطوب و چرب
ورم و کبودی بعد از جراحی بینی
علت ایجاد ورم
تورم به دلیل واکنش بدن به جراحی و فرآیند التیام بافتها به وجود میآید و معمولا به نوع جراحی، حساسیت فرد و زمان جراحی بستگی دارد.
مدت زمان طبیعی ورم بعد از جراحی بینی
مدت زمان بهبودی تورم بینی بعد از جراحی به نوع و محل تورم بستگی دارد و در چند مرحله رخ میدهد، در ۲–۳ روز اول، تورم حاد بیشترین شدت را دارد و با کمپرس سرد و استراحت کاهش مییابد و در هفته های دوم تا ششم، تورم متوسط آرامتر شده و بیشتر در نوک بینی یا بافت غضروفی دیده میشود، تورم مزمن شش الی دوازده ماه ادامه دارد و کاهش آن تدریجی است تا شکل نهایی بینی مشخص شود، اما نتیجه نهایی نیازمند صبر و رعایت مراقبتهای بعد از عمل جراحی بینی است.توجه داشته باشید که زمان کاهش ورم در بینیها گوشتی طولانیتر میباشد.
راههای کاهش تورم بعد از جراحی بینی
ورم بینی بعد از جراحی بینی امری شایع است که برای بهبود و کاهش تورم می توان اقدامات زیر را انجام داد:
- از مصرف نمک بعد از عمل خودداری کرد.
- در هفته اول بعد از عمل سر خود را بالا قرار دهید.
- از کمپرس سرد به طور مرتب استفاده کنید.
- از دوش گرفتن با آب گرم خودداری کنید.
- از رژیم غذایی سالم استفاده کنید.
- از مایعات به خصوص آب و آب میوههای طبیعی مانند آب آناناس استفاده کنید.
خونریزی و ترشحات بینی
خونابه بعد از عمل بینی یکی از عوامل طبیعی وموقتی بعد از جراحی است که معمولا تا چند روز پس از عمل بینی مشاهده میشود. این خونابه در واقع ترکیبی از خون و ترشحات بافتی است. بیشتر بیماران در ۴۸ تا ۷۲ ساعت ابتدایی بعد از عمل آن را تجربه میکنند.
چه زمان باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر خونریزی بینی پس از عمل شدید و مداوم باشد و متوقف نشود باید فوراً به پرستار مربوطه گزارش داد.
مشکلات تنفسی بعد از عمل
گرفتگیبینی
گرفتگی بینی یکی از شایعترین مشکلاتی است که بعد از عمل تجربه میکنند. این مشکل عمدتاً به دلیل تورم بافتها و تجمع مخاط داخل بینی ایجاد میشود. همچنین ممکن است در برخی موارد انسداد به دلیل باقی ماندن لختههای خون، خشکی هوا یا تحریک ناشی از دود و آلودگی نیز رخ دهد.
زمان بهبود تنفس
مدت زمان بهبود گرفتگی بینی پس از عمل بینی به عوامل مختلفی بستگی دارد. در موارد خفیف امکان دارد یک یا دو هفته بعد کاهش یابد. در جراحیهای پیچیدهتر، تورم و گرفتگی امکان دارد تا چند ماه ادامه پیدا کند.
فعالیتهای روزمره بعد از جراحی بینی
پیاده روی
پیادهروی سبک پس از عمل جراحی بینی از روز سوم قابل انجام است. اما پیادهرویهای سریع و طولانی به دلیل افزایش فشار خون باید تا چهار هفته بعد از جراحی به تعویق بیفتد.
رانندگی
رانندگی بلافاصله بعد از عمل جراحی به دلیل تزریق داروهای بیهوشی که باعث ایجاد سرگیجه و خوابآلودگی میشود توصیه نمیشود. عموماً پزشکان ۱۰ روز به بیمار استراحت داده و پس از آن اگر شرایط جسمی فرد مساعد باشد، اجازه رانندگی کردن را به او میدهند.
بازگشت به کار
مدت زمان لازم برای بازگشت به کار بعد از عمل جراحی بینی به نوع جراحی بستگی دارد اما اغلب افراد میتوانند یک تا دو هفته بعد از عمل بینی کار کنند. اما باید به این نکته بسیار مهم توجه داشت که در در حین کار از فعالیت شدید و بلند کردن اجسام سنگین خودداری کنند.
ورزش بعد از عمل بینی
ورزش سبک
به طور کلی پیادهروی پس از عمل بینی مجازترین فعالیت بدنی میباشد. ورزشهایی مثل یوگا و پیلاتس را به صورت خیلی آرام و نرمی یک ماه بعد از عمل میتوان شروع کرد.
بدنسازی
سه ماه بعد از عمل اکثر حرکات ورزشی را میتوان انجام داد البته خیلی باید مراقب بود که ضربهای به بینی وارد نشود مخصوصا افرادی ورزشهای تماسی انجام میدهند.
شنا
به طور کلی شنا تا ۲ ماه بعد از عمل بینی ممنوع بوده و تا زمانی که پوست خارج و داخل بینی به بهبودی نرسد این ممنوعیت ادامه خواهد داشت.
استفاده از عینک بعد از جراحی بینی
معمولا در طول یک هفته بعد از عمل بینی بینی به دلیل داشتن گچ روی بینی میتوان از عینک سبک استفاده کرد. بعد از برداشتن گچ برای استفاده از عینک باید از پایه نگهدارندههای عینک استفاده کرد. استفاده از عینک پس از عمل بینی به نظر جراح شما بستگی دارد. به طور معمول با گذشت حدود 6 هفته پس از جراحی بینی میتوان از عینک استفاده کرد.
مراقبت از بینی در برابر ضربه
یکی از بزرگترین ترسهای بیماران پس از جراحی، برخورد ناگهانی یا ضربه به بینی است، چون درماههای اول ساختار استخوانی درحال تثبیت شدن است.
سه عامل اصلی که احتمال ضربه را افزایش می دهد باهم بررسی خواهیم کرد:
کودکان
در ماههای اول از نوازش یا در آغوش گرفتن کودکان خودداری کنید در هنگام بازی با کودکان فاصله ایمن را رعایت کنید و از فعالیت های فیزیکی و پرتحرک با آنها اجتناب کنید.
حیوانات خانگی
از پریدن حیوانات روی پاهای شما که باعث برخورد احتمالی می شود جلوگیری کنید و در هنگام بازی کردن با آنها مراقب باشید که با صورت شما برخورد نکنند.
فعالیت های پرخطر
یک برنامه ورزشی تدریجی داشته باشید ابتدا با پیادهروی آرام شروع کنید و برای بازگشت به رشتههای پرخطر با جراح خود مشورت کنید.
روند بهبودی در ماههای اول
ماه اول:
از نظر ظاهری در اوج تورم و کبودی قرار دارد و غیرطبیعی به نظر می رسد به دلیل تورم زیاد احساس گرفتگی بینی خواهی کرد.
ماه سوم:
درماه سوم به دلیل فروکش کردن تورم های اولیه قسمتی از تغییرات قابل مشاهده است در این مرحله تنفس بهتر شده و فعالیت های روزمره انجام میشود.
ماه ششم:
در این مرحله اکثر تورم ها از بین رفتهاند و به ظاهر نهایی خود نزدیک می شود.در ماه ششم به بیشتر فعالیت های فیزیکی و ورزشی بازخواهیدگشت.هرچند همچنان باید در برابر ضربات ناگهانی مراقبت کرد.
یکسال:
معمولا در این مرحله تورمها کاملا فروکش کرده و می توانیم با اطمینان کامل از فرم نهایی بینی خود لذت ببرید
نکته بسیارمهم: در بینی های گوشتی این روند طولانیتر از بینی های با پوست نازک است.
اشتباهات رایج بعد از جراحی بینی
دستکاری بینی
لمس کردن و یا حتی تلاش برای تمیز کردن داخل بینی با انگشت می تواند باعث جابجایی غضروفها و یا خونریزی شود.
قطع خودسرانه داروها
قطع زود هنگام آنتی بیوتیک ها می تواند باعث عفونت شود دستور دارویی پزشک را طبق ساعات مشخص شده مصرف کنید.
خوابیدن نامناسب
خوابیدن به پهلو و یا روی شکم باعث فشار مستقیم روی بینی می شود.
ورزش زودهنگام
ورزش های سنگین یا فعالیتهایی که ضربات قلب را بالا می برند باعث افزایش فشارخون می شوند، این افزایش باعث خونریزی شدید یا افزایش ناگهانی تورم می شود.
جمع بندی
مهمترین نکات مراقبتی بعد از جراحی بینی در یک نگاه:
آنچه باید انجام دهید:
- رعایت دقیق دستورات دارویی
- وضعیت خواب صحیح
- نظافت منظم و ملایم
- خنک نگه داشتن صورت با استفاده از کمپرس آب سرد
آنچه نباید انجام دهید:
- دستکاری بینی
- ورزش و فعالیت های سنگین
- خم شدن و فشار آوردن
- محیط های آلوده و دود
نکته نهایی
کلید زیبایی ، صبر است.
سوالات پر تکرار مراقبتهای بعد از جراحی بینی
چند روز بعد از عمل بینی باید استراحت کرد؟
معمولا ۵ تا ۷ روز استراحت توصیه میشود.
چه زمانی میتوان از حمام استفاده کرد؟
از ۷۲ ساعت بعد از عمل میتوان استحمام کرد اما گچ بینی به هیچ عنوان نباید خیس شود.
ورم بینی تا چه مدت باقی میماند؟
بخش زیادی از ورم بینی طی چند ماه کاهش مییابد، اما ممکن است نتیجه نهایی تا یکسال یا بیشتر زمان نیاز داشته باشد.
چه غذاهایی بعد از عمل بینی مناسب است؟
غذاهای نرم و کم نمک و سبک و آبمیوههای طبیعی توصیه میشود.
چه زمانی میتوان ورزش را شروع کرد؟
روزهای ابتدایی میتوان به صورت سبک پیادهروی را شروع کرد، اما ورزشهای سنگین باید با هماهنگی پزشک و حداقل سه ماه به تعویق بیفتد.
گرفتگی بعد از عمل جراحی بینی طبیعی است؟
بله، به دلیل تورم و ترشحات داخل بینی این امر طبیعی و به مرور زمان برطرف خواهد شد.
چسب بینی تا چه مدت باید استفاده شود؟
مدت زمان استفاده از چسب به نظر جراح بستگی دارد و معمولا یک ماه توصیه میشود.
نتیجه جراحی بینی چه زمانی مشخص میشود؟
معمولا پس از تکمیل روند کاهش ورم قابل ارزیابی میباشد، در بعضی بینیها یکسال و در بینیهای گوشتی بیشتر زمان میبرد.
